Prywatna sieć 5G to lokalna sieć komórkowa postawiona na własnym terenie i na własnych częstotliwościach. Korzystają z niej tylko urządzenia właściciela. Nikt inny. W Polsce o pasmo może wnioskować samorząd, firma i każdy inny podmiot, a zasady opisał Urząd Komunikacji Elektronicznej. Niżej po kolei: jak taka instalacja działa, komu się przydaje i co trzeba załatwić w urzędzie, zanim pierwsza stacja bazowa zacznie nadawać.
Czym jest prywatna sieć 5G i czym różni się od sieci operatora?
Własne stacje bazowe, własne karty SIM i ruch, który nie opuszcza zakładu. Tyle w skrócie. W dokumentach trafisz też na określenie sieć niepubliczna, a gdy instalacja obejmuje jeden zwarty teren, mówi się o niej kampusowa sieć 5G. Sercem całości jest rdzeń (część sterująca ruchem i uwierzytelnianiem urządzeń). I ten rdzeń stoi u właściciela, a nie w centrum danych operatora.
Co ją odróżnia od sieci publicznej? Zasięg ograniczony do danego terenu i pełna kontrola nad tym, kto się loguje oraz które urządzenia mają pierwszeństwo. Sterownik linii produkcyjnej nie bije się więc o zasoby z telefonami przechodniów. A Wi-Fi? Tu różnica jest równie duża: pasmo dostajesz na wyłączność na danym obszarze, zamiast dzielić je z sąsiadami, a sprzęt w ruchu przełącza się między stacjami bez zrywania połączenia.
Sieci prywatne 3,8-4,2 GHz: jakie pasmo przewidział UKE?
Sieci prywatne w Polsce pracują w dedykowanym paśmie 3800-4200 MHz. Regulator opisał to we wpisie o tym, jak działają sieci prywatne. Zakres pocięto na dwie części. Dolne 100 MHz, czyli 3800-3900 MHz, zarezerwowano dla jednostek samorządu terytorialnego. O zasoby z przedziału 3900-4200 MHz mogą się ubiegać pozostałe podmioty.
Nie od początku tak to wyglądało. Urząd planował najpierw oddać na ten cel tak zwany blok 0, czyli zakres 3410-3480 MHz. Ale zaledwie 70 MHz widma i kłopot z priorytetową rezerwacją jego części dla samorządów sprawiły, że regulator zmienił plany. Jak wynika z wpisu UKE o paśmie 3,8-4,2 GHz, częstotliwości bloku 0 trafiły do aukcji pasma 3,6 GHz.
W praktyce obowiązuje więc lokalna rezerwacja częstotliwości, a nie ogólnopolska. Pasmo jest przypisane do konkretnego obszaru. Ten sam kanał może równolegle obsługiwać zakład w jednym regionie i urząd gminy w innym. Widma wystarcza dzięki temu dla wielu użytkowników i nikt nie płaci za zasięg, którego nie potrzebuje. W sumie rozsądnie.
Kto może zbudować sieć niepubliczną i na jakich warunkach?
Każdy podmiot. Samorząd wnioskuje w swojej części zakresu, firma lub instytucja w pozostałej. Kto może zbudować prywatną sieć 5G? Lista jest szeroka, ale jest też kilka warunków, które regulator wymienia w opisie zasad przydziału pasma:
- Szerokość pasma – bloki będące wielokrotnością 10 MHz, łącznie nie więcej niż 100 MHz.
- Obszar przy usługach publicznych – maksymalnie 20 gmin, jeśli podmiot chce świadczyć publiczne usługi telekomunikacyjne.
- Obszar przy własnych potrzebach – tu limit gmin nie obowiązuje.
- Opłata skarbowa – jednorazowo 82 zł za każde pozwolenie przy sieci wyłącznie na własny użytek albo 1939 zł przy publicznych usługach telekomunikacyjnych, zgodnie z wyjaśnieniami UKE o sieciach prywatnych.
- Ścieżka testowa – decyzja na czasowe używanie urządzenia radiowego do badań, testów lub eksperymentów. Trzeba przedstawić cel i harmonogram, a wydaje się ją najwyżej na rok.
5G w fabryce, porcie i kopalni: gdzie własna sieć ma sens?
Tam, gdzie teren jest rozległy, urządzenia jeżdżą, a przerwa w łączności zatrzymuje robotę. Typowe scenariusze:
- Logistyka i magazyn – wózki autonomiczne oraz ręczne skanery, które nie mogą gubić połączenia między regałami.
- Port – suwnice i pojazdy placowe pracujące wśród kontenerów.
- Kopalnia – łączność z maszynami i czujnikami pod ziemią lub w odkrywce.
- Kampus uczelni albo szpitala – jedna, kontrolowana sieć dla wielu budynków.
- Hala produkcyjna – czujniki maszyn i sterowanie, czyli klasyczne 5G w fabryce.
Kabla do maszyny, która jeździ, nie pociągniesz. A Wi-Fi słabo znosi metalowe konstrukcje i duże odległości między punktami dostępowymi (kto próbował pokryć nim halę, ten wie). Sieć komórkową projektuje się właśnie pod takie warunki. Podobnie myślą samorządy: wydzielone pasmo może im służyć do łączności służb i infrastruktury gminnej.
Od czego zacząć planowanie kampusowej sieci 5G w zakładzie?
Od spisania, które urządzenia i procesy mają z sieci korzystać. Bo od tego zależy obszar i szerokość pasma we wniosku. Kierownik IT albo utrzymania ruchu powinien odpowiedzieć sobie na trzy pytania:
- Jaki teren ma zostać pokryty: same hale, również plac, a może kilka lokalizacji?
- Czy instalacja posłuży tylko własnym potrzebom, czy także usługom dla innych podmiotów?
- Czy urządzenia końcowe, które już pracują w zakładzie, obsługują to pasmo?
Moim zdaniem dobrze jest też przemyśleć etap próbny na czasowym pozwoleniu, zanim docelowy wniosek pójdzie do urzędu. Pomiary na żywym obiekcie pokażą, ile stacji faktycznie potrzeba i gdzie stal lub beton tłumią sygnał. Z takimi danymi zamawiasz rezerwację dopasowaną do rzeczywistości. Nie do założeń z projektu.
Pierwszy krok jest więc prosty: lista urządzeń i procesów. To od niej zależy, jak duża musi być prywatna sieć 5G i o jakie pasmo wystąpisz we wniosku.
Najczęstsze pytania
Czy prywatna sieć 5G wymaga pozwolenia?
Tak. Potrzebne jest pozwolenie na częstotliwości z pasma 3800-4200 MHz, a wydaje je UKE. Bez niego nadajników uruchomić nie wolno, nawet na własnym terenie. Wyjątek na czas prób to decyzja o czasowym używaniu urządzenia radiowego.
Czy mała firma może wnioskować o pasmo dla sieci prywatnej?
Wniosek może złożyć każdy podmiot, a przedsiębiorstwa korzystają z zakresu 3900-4200 MHz. Materiały regulatora nie opisują żadnego progu wielkości firmy. O zakresie rezerwacji decyduje więc realne zapotrzebowanie, nie skala działalności.
Czym kampusowa sieć 5G różni się od Wi-Fi w zakładzie?
Pracuje w paśmie przydzielonym lokalnie i nie dzieli go z sąsiednimi instalacjami. Dostęp kontrolują własne karty SIM, a nie hasło, które zna pół zakładu. Lepiej obsługuje urządzenia w ruchu, bo przekazuje je między stacjami bez przerywania transmisji.
Sprawdź w danych UKE:
Czytaj też: