Zasięg w pociągu siada z trzech powodów. Telefon co chwilę zmienia stację bazową, wagon tłumi fale radiowe, a tory biegną przez okolice słabo pokryte siecią i przez tunele. Wszystko to nakłada się na siebie, więc połączenie zrywa się falami, a nie przez całą drogę. Raz winna jest prędkość, raz las za oknem. Czasem jedno i drugie naraz. Części przerw da się uniknąć, tylko trzeba się przygotować jeszcze przed wyjazdem.
Dlaczego zasięg w pociągu znika przy dużej prędkości?
Bo telefon w jadącym składzie bez przerwy przeskakuje między stacjami bazowymi, a każdy taki przeskok to moment, w którym transmisja może się urwać. Fachowo mówi się na to handover, czyli przełączanie między stacjami bazowymi: sieć przekazuje rozmowę albo sesję danych kolejnemu nadajnikowi, zanim poprzedni zniknie z pola widzenia. Im szybciej jedziesz, tym mniej czasu na tę operację. No i nie jesteś sam. Cały wagon pasażerów przełącza się w tej samej chwili, więc nowa komórka dostaje nagły skok obciążenia.
W praktyce widać to po rodzaju usługi. Wideorozmowa tnie się cyklicznie, bo potrzebuje ciągłego strumienia danych. A SMS czy wiadomość w komunikatorze? Przechodzi bez kłopotu, wystarcza jej krótka chwila łączności. Bywa też, że aparat spada na starszą technologię, na przykład z LTE na GSM, i dopiero po dłuższym czasie wraca do szybszej. Stąd odpowiedź na pytanie, dlaczego w pociągu zrywa internet, choć rozmowa głosowa nadal trwa.
Jak szyby w wagonach i konstrukcja składu tłumią sygnał?
Metalowe pudło wagonu i szyby z powłoką metaliczną działają jak ekran. Osłabiają fale radiowe, zanim te w ogóle dotrą do telefonu. Powłoka ma chronić wnętrze przed nagrzewaniem od słońca, a tłumienie sygnału komórkowego to jej skutek uboczny (nikt tego nie planował, tak po prostu wychodzi). Mechanizm jest ten sam, który opisuje wpis UKE o nietypowych zakłóceniach sieci: zwykła folia aluminiowa potrafi dość skutecznie ekranować pole elektromagnetyczne emitowane przez urządzenie. A skoro cienka warstwa metalu zatrzymuje fale wychodzące, to przychodzące też.
Dlatego szyby w wagonach a sygnał to temat, który czuć od razu po zmianie miejsca. Przy oknie fala ma do pokonania jedną przeszkodę i krótką drogę. W środku wagonu, między fotelami i innymi podróżnymi, dociera już osłabiona i odbita. Efekt? Telefon częściej gubi połączenie.
Tereny niezamieszkane i zasięg w tunelu
Sieć buduje się tam, gdzie ludzie mieszkają i pracują. Linie kolejowe często biegną zupełnie gdzie indziej: przez lasy, pola i wykopy, gdzie nadajników jest mało. Do tego dochodzi rzeźba terenu. Głęboki wykop, wysoki nasyp po sąsiedniej stronie albo gęsto zalesiony odcinek zasłaniają odległą stację bazową i sygnał leci w dół, mimo że na mapie pokrycia okolica wygląda dobrze.
A tunel? Odcina fale z zewnątrz całkowicie, chyba że ma własne pokrycie. Takie rozwiązania istnieją: według opisu przypadków badanych przez kontrolerów UKE na jednej ze stacji kolejowych w Warszawie działają stacje bazowe, których sektor obejmuje tunel, dzięki czemu można korzystać z telefonu w jadącym nim pociągu. Ten sam materiał pokazuje, jak delikatny to układ. Zamontowana tuż obok kamera bezpieczeństwa zakłócała pracę nadajnika, a wymiana jej modelu nie przyniosła poprawy.
Wi-Fi w pociągu: czy pokładowa sieć rozwiązuje problem?
Pomaga, ale cudów nie ma. Wi-Fi w pociągu korzysta z anteny na dachu wagonu, tyle że nadal opiera się na tej samej sieci komórkowej. Antena zewnętrzna omija tłumienie szyb i karoserii, stąd stabilniejszy odbiór niż w telefonie trzymanym w ręku. Ograniczenia zostają jednak te same: tam, gdzie brakuje nadajników, sieć pokładowa też milknie. I jeszcze jedno, jedno łącze dzielą wszyscy pasażerowie.
Co wybrać? Zależy, co robisz. Do poczty, komunikatora i przeglądania dokumentów pokładowy dostęp zwykle wystarcza, a przy okazji oszczędza baterię. Własna transmisja danych sprawdza się lepiej, gdy skład jest pełny, a ty siedzisz przy oknie na odcinku z dobrym pokryciem.
Jak pracować, gdy internet w pociągu się zrywa?
Najpewniej jest przygotować pracę offline przed wyjazdem, a łączność w drodze traktować jako dodatek. Kilka prostych nawyków załatwia większość kłopotów:
- Pobierz pliki, pocztę i mapy do trybu offline jeszcze w domu lub w biurze.
- Wybierz miejsce przy oknie, najlepiej już przy rezerwacji.
- Korzystaj z Wi-Fi pokładowego tam, gdzie jest dostępne.
- Duże załączniki wysyłaj na postojach na stacjach, gdy skład stoi w zasięgu miejskich nadajników.
- Pisz w edytorach i notatkach, które synchronizują zmiany po odzyskaniu sieci.
- Zamiast wideo wybieraj rozmowy głosowe, bo znoszą krótkie przerwy znacznie lepiej.
Aha, i hotspot. Jeśli laptop łączy się przez telefon, połóż go przy samej szybie, a nie w torbie pod stolikiem. Aparat ma wtedy łatwiejszy kontakt z nadajnikiem, a komputer i tak odbierze jego sygnał z odległości kilku siedzeń.
Ogólnie zasięg w pociągu zależy od fizyki i układu sieci, a nie od przypadku. Da się więc przewidzieć, gdzie połączenie osłabnie, i zaplanować pracę pod przerwy: zadania wymagające łącza na postoje i okolice miast, resztę na odcinki przez lasy i tunele.
Najczęstsze pytania
Dlaczego rozmowa się urywa, choć telefon pokazuje pełne kreski?
Bo kreski pokazują siłę sygnału, a nie to, czy nadajnik ma wolne zasoby. Podczas jazdy aparat przełącza się na kolejną komórkę razem z resztą pasażerów, więc stacja bazowa dostaje nagle wiele zgłoszeń jednocześnie. Jeśli przekazanie połączenia się nie powiedzie albo nadajnik jest przeciążony, rozmowa się urywa. Mimo dobrego wskaźnika.
Czy miejsce przy oknie naprawdę poprawia zasięg?
Tak. Fala radiowa ma tam krótszą drogę i mniej przeszkód. Szyba z powłoką metaliczną nadal ją osłabia, ale w środku wagonu dochodzi jeszcze tłumienie przez fotele, ściany i ludzi. Różnicę najłatwiej zauważyć na odcinkach ze słabym pokryciem.
Czy w tunelu może działać internet mobilny?
Może, jeśli tunel obejmuje sektor dedykowanej stacji bazowej. Bez takiego pokrycia sygnał z zewnątrz nie przenika do środka i transmisja staje. Połączenie wraca samo po wyjeździe, zwykle po krótkiej chwili potrzebnej na ponowne zalogowanie do sieci.