Pasmo 700 MHz liczy się dla zasięgu z prostego powodu: to niskie częstotliwości, a ich fale niosą się daleko i dobrze przechodzą przez ściany. Jedna stacja bazowa obejmuje dzięki temu większy obszar niż nadajnik pracujący w wysokim zakresie. W Polsce ten zasób dopiero trafia do operatorów, aukcja wciąż trwa. Czego się po nim spodziewać? Niżej trochę fizyki, historia zwolnionych częstotliwości i to, co z tego wszystkiego wynika dla zwykłego posiadacza telefonu.
Dlaczego niskie częstotliwości docierają dalej?
Zasada jest prosta. Im niższa częstotliwość, tym dłuższa fala i mniejsze tłumienie na drodze od masztu do telefonu. Inżynierowie mają na to swoje słowo: propagacja, czyli sposób rozchodzenia się sygnału w terenie. Długa fala łatwiej ugina się na krawędziach przeszkód. Wzgórze, zwartą zabudowę albo ścianę lasu częściowo omija, zamiast się na nich zatrzymać.
W praktyce widać to tam, gdzie do nadajnika jest daleko. Wieś oddalona od masztu, droga między miejscowościami, wagon pociągu jadącego przez pola. Wysoki zakres często już tam nie sięga. Sygnał o niskiej częstotliwości dociera słabszy, ale wciąż użyteczny (a o to przecież chodzi), podczas gdy wyższe pasma wymagają znacznie gęstszej siatki stacji.
Zasięg w budynkach: co zmienia pasmo 700 MHz
Fale z zakresu poniżej 1 GHz są słabiej tłumione przez ściany, stropy i okna z powłokami, więc sygnał łatwiej wchodzi do wnętrz. Gdzie zwykle jest najgorzej? Piwnica, klatka schodowa, mieszkanie w środku bloku, garaż podziemny. Właśnie tam telefon gubi sieć albo spada na starszą technologię. A na zewnątrz wszystko działa poprawnie.
Różnicę odczujesz przede wszystkim w kilku sytuacjach:
- rozmowy w domu bez podchodzenia do okna,
- stabilniejsze połączenie w ruchu, w samochodzie i w pociągu,
- internet mobilny poza miastem, gdzie stacje stoją rzadko,
- mniej przełączeń na starsze technologie w głębi budynku.
Ale gwarancji nie ma. Wszystko zależy od tego, gdzie operator rozmieści stacje i czy dany telefon w ogóle obsługuje ten zakres.
Zasięg kontra prędkość: czego 700 MHz 5G nie da
Niskie pasmo daje pokrycie, a nie rekordowe transfery. Bo dostępne bloki częstotliwości są wąskie. Jak wynika z informacji UKE o konsultacjach aukcji, do rozdysponowania przewidziano sześć sparowanych bloków o szerokości 5 MHz każdy w paśmie 700 MHz oraz jeden taki blok w paśmie 800 MHz, a pojedynczy uczestnik może wylicytować maksymalnie 2 bloki. Blok sparowany to dwa osobne kanały: jeden do wysyłania danych z telefonu, drugi do ich odbierania.
Tak wąski kanał mieści ograniczoną ilość danych i żadna technologia tego nie przeskoczy. Dlatego sieć buduje się warstwami. Niski zakres to podstawa pokrycia kraju. Wyższe częstotliwości dokładają pojemność tam, gdzie na małej powierzchni korzysta z sieci wielu ludzi, czyli głównie w miastach.
Dywidenda cyfrowa: skąd wzięły się wolne częstotliwości
Dywidenda cyfrowa to zakres, który telewizja naziemna zwolniła po przejściu na wydajniejsze nadawanie cyfrowe. Nowocześniejszy standard pozwala zmieścić te same programy w mniejszej części widma. Migracja na DVB-T2 a zwolnienie częstotliwości to w sumie dwie strony jednego procesu: kanały telewizyjne przeniesiono niżej, a górny fragment dawnego pasma telewizyjnego przeznaczono dla sieci komórkowych.
Jest jeszcze granica. Fale radiowe jej nie respektują. Według urzędu w Ukrainie w tym zakresie nadal pracują stacje nadawcze telewizji naziemnej, które mogą zakłócać stacje bazowe uruchamiane w Polsce południowo-wschodniej. Polska pozostaje w kontakcie z sąsiadem i deklaruje pomoc w przestrajaniu sieci nadawczej w rejonach przygranicznych. W pozostałych państwach sąsiednich stacje telewizyjne w tym paśmie zostały wyłączone.
Aukcja 700 MHz: co oznacza przydział dla operatorów i użytkowników
Aukcja trwa. Wyników jeszcze nie ma, a zwycięzcy dostaną rezerwacje częstotliwości razem z obowiązkami dotyczącymi pokrycia i jakości. Regulator podał w komunikacie o rozpoczęciu aukcji, że po uwagach rynku dokumentację zmieniono w dwóch miejscach: cenie wywoławczej za blok i zobowiązaniach jakościowych. Uwaga: poniższe warunki pochodzą z etapu konsultacji, więc ostateczne zapisy mogą się od nich różnić.
- Startować mogą podmioty posiadające ogólnopolskie rezerwacje w pasmach 900, 1800, 2100 i 2600 MHz oraz rezerwację w paśmie 3600 MHz.
- Jeden uczestnik nie wylicytuje więcej niż dwóch bloków.
- Zgodnie z propozycją przedstawioną w konsultacjach do końca 2030 roku 99% gospodarstw domowych w Polsce ma być pokrytych siecią o przepustowości nie niższej niż 140 Mb/s.
Co z tego ma zwykły użytkownik? Moim zdaniem najciekawszy jest sposób rozliczania tych obowiązków. Operator może je realizować wszystkimi posiadanymi zasobami częstotliwości, nie tylko nowo zdobytymi. Poprawa ma więc dotyczyć całej sieci, a nie jednego zakresu.
Jak przygotować się na sieć w paśmie 700 MHz
Z nowego zakresu skorzystasz tylko wtedy, gdy twój telefon lub router obsługuje to pasmo. Gdzie to sprawdzić? W specyfikacji technicznej urządzenia, na liście obsługiwanych częstotliwości. Szukaj oznaczenia n28 dla 5G oraz B28 dla LTE. Nie ma ich? Sprzęt nadal będzie działał w pozostałych zakresach, tyle że nie wykorzysta nowej warstwy.
I jeszcze jedno: cierpliwości. Budowa sieci po rozstrzygnięciu postępowania zajmie czas, bo każdą stację trzeba wyposażyć i uruchomić osobno. Zmiany będą pojawiać się stopniowo, przypuszczalnie najpierw tam, gdzie dziś pokrycie jest najsłabsze.
Pasmo 700 MHz nie służy do bicia rekordów szybkości. Tworzy fundament zasięgu, na którym opierają się pozostałe warstwy sieci. Jego wartość najlepiej widać poza centrami miast i w głębi budynków, czyli tam, gdzie do tej pory telefon najczęściej zawodził.
Najczęstsze pytania
Czy pasmo 700 MHz przyspieszy internet w telefonie?
Głównie poprawi zasięg i stabilność połączenia, a nie maksymalną prędkość. Wysokie transfery to domena szerszych kanałów w wyższych zakresach częstotliwości. Przyspieszenie odczujesz przede wszystkim tam, gdzie dotąd sygnał był bardzo słaby albo nie było go wcale.
Czy mój telefon będzie działał w paśmie 700 MHz?
To zależy od obsługi pasma n28 w 5G lub B28 w LTE. Sprawdź listę częstotliwości w specyfikacji swojego modelu. Urządzenie bez tych oznaczeń pozostanie w sieci, ale będzie korzystać wyłącznie z innych zakresów.
Czy uruchomienie sieci komórkowej w tym zakresie zakłóci odbiór telewizji naziemnej?
Telewizja naziemna została przeniesiona na niższe kanały, więc oba systemy pracują w oddzielnych częściach widma. Kwestia stacji nadawczych działających po drugiej stronie granicy jest uzgadniana między państwami. I dotyczy przede wszystkim ochrony stacji bazowych przed zakłóceniami, a nie odbioru programów w domach.